به گزارش پایگاه خبری وزارت راه و شهرسازی( سیستان و بلوچستان)، امروز پروژههای راهسازی سیستان و بلوچستان تنها طرحهای عمرانی صرف نیستند، بلکه این طرحهای مهم زیرساختی، شریانهای حیاتی توسعه ملی، امنیت پایدار، عدالت فضایی و اقتصاد آینده ایران به شمار میروند.
در ادبیات توسعه، جاده تنها مسیر عبور خودروها نیست؛ جاده مسیر حرکت اقتصاد، تجارت، سرمایهگذاری، امنیت و عدالت است. از این رو، هر کشوری که به دنبال افزایش سهم خود از تجارت جهانی، کاهش هزینههای تولید، رونق صادرات و توسعه متوازن باشد، ناگزیر باید از توسعه زیرساختهای حملونقل آغاز کند.
در این میان، سیستان و بلوچستان جایگاهی دارد که اهمیت آن بسیار فراتر از مرزهای جغرافیایی این استان بوده؛ استانی که امروز به یکی از مهمترین حلقههای اتصال ایران به اقتصاد منطقه و جهان تبدیل شده و آینده بسیاری از برنامههای توسعهای کشور به تکمیل زیرساختهای ارتباطی آن گره خورده است.
در شرایطی که اقتصاد جهانی بر پایه کریدورهای حملونقل و شبکههای لجستیکی شکل گرفته، مزیت رقابتی کشورها دیگر تنها در تولید کالا خلاصه نمیشود، بلکه در سرعت، امنیت و هزینه انتقال کالا معنا پیدا میکند.
کشوری موفقتر است که بتواند کالا را سریعتر، ارزانتر و ایمنتر به مقصد برساند. از همین منظر، سیستان و بلوچستان به دلیل همجواری با افغانستان و پاکستان، اتصال به بندر راهبردی چابهار، قرار گرفتن در مسیر کریدورهای بینالمللی شرق و دسترسی به آبهای آزاد اقیانوسی، یکی از مهمترین استانهای ایران در معادلات اقتصادی و ژئوپلیتیکی منطقه محسوب میشود.
اما این ظرفیت بزرگ، بدون برخورداری از شبکهای استاندارد از بزرگراهها و راههای اصلی، هرگز به فرصت اقتصادی تبدیل نخواهد شد. بندر، پایانه مرزی، منطقه آزاد، شهرک صنعتی و حتی راهآهن زمانی میتوانند نقش واقعی خود را ایفا کنند که به شبکهای ایمن و پرظرفیت از جادهها متصل باشند. به همین دلیل است که توسعه بزرگراههای سیستان و بلوچستان نه یک پروژه عمرانی صرف، بلکه یک سرمایهگذاری بلندمدت برای اقتصاد ملی است.
شاید در نگاه نخست، ساخت یک باند دوم یا چند ده کیلومتر بزرگراه تنها یک پروژه عمرانی به نظر برسد، اما در واقع هر کیلومتر بزرگراه، بخشی از زنجیره تأمین کشور را تقویت میکند.
بخش قابلتوجهی از کالاهای اساسی، نهادههای دامی، مواد اولیه صنایع، محصولات معدنی و کالاهای وارداتی و صادراتی که از بندر چابهار یا مرزهای شرقی وارد کشور میشوند، برای رسیدن به مراکز تولید و مصرف به شبکه حملونقل جادهای وابسته هستند. اگر این مسیرها استاندارد نباشند یا ظرفیت لازم را نداشته باشند، هزینه حمل افزایش مییابد، زمان انتقال کالا طولانیتر میشود، قیمت تمامشده کالاها بالا میرود و در نهایت، فشار آن بهطور مستقیم بر اقتصاد و معیشت مردم وارد میشود.
از سوی دیگر، توسعه بزرگراهها نقش مستقیمی در امنیت تأمین کالاهای اساسی کشور دارد. در شرایطی که سرعت انتقال کالا و پایداری زنجیره تأمین یکی از مؤلفههای امنیت اقتصادی محسوب میشود، وجود مسیرهای استاندارد و ایمن، امکان جابهجایی سریع کالاها را حتی در شرایط بحرانی فراهم میکند؛ بهطوریکه این مسأله در استانی مانند سیستان و بلوچستان که دروازه ورود و خروج بخش مهمی از مبادلات تجاری کشور است، اهمیت دوچندان پیدا میکند.
در همین چارچوب، توسعه بزرگراههای سیستان و بلوچستان را باید بخشی از راهبرد کلان ایران برای افزایش سهم از ترانزیت منطقهای دانست. امروز کشورهای مختلف منطقه در حال سرمایهگذاری گسترده برای جذب بار ترانزیتی هستند و رقابت اصلی میان کریدورهای حملونقل بر سر کیفیت زیرساختهاست. از این رو، اگر ایران بخواهد از ظرفیت بینظیر موقعیت جغرافیایی خود بهره ببرد و سهم بیشتری از تجارت بینالمللی را به دست آورد، چارهای جز تکمیل شبکه بزرگراهی شرق کشور ندارد.
توسعه زیرساخت سیستان و بلوچستان؛ پیشنیاز جهش ترانزیتی ایران
این اهمیت زمانی بیشتر آشکار میشود که بدانیم هماکنون ۲۷۷ کیلومتر پروژه راهسازی در محدوده تحت پوشش ادارهکل راه و شهرسازی شمال سیستان و بلوچستان و در ۱۳ شهرستان، از سراوان تا زابل، در حال اجراست.
این حجم از عملیات عمرانی حتی در شرایط عادی نیز پروژهای سنگین و پیچیده محسوب میشود، اما امروز در حالی دنبال میشود که کشور با محدودیت منابع مالی، افزایش هزینههای ساخت، مطالبات پیمانکاران و شرایط اقتصادی خاص مواجه است.
با وجود همه این چالشها، نه گرمای طاقتفرسای جنوب شرق کشور، نه محدودیتهای اعتباری و نه شرایط دشوار اقتصادی، روند اجرای پروژههای راهسازی را متوقف نکرده است. استمرار فعالیت کارگاههای عمرانی، خود گواهی بر این واقعیت است که توسعه زیرساختهای ارتباطی سیستان و بلوچستان بهعنوان یک اولویت ملی دنبال میشود.
بر اساس برنامهریزی انجامشده، تا پایان سال جاری تنها در شمال این استان ۱۲۲ کیلومتر باند دوم و راه اصلی به بهرهبرداری خواهد رسید؛ هدفی که اگرچه در ظاهر تنها یک عدد است، اما در عمل به معنای افزایش ظرفیت حملونقل، کاهش سوانح رانندگی، تسهیل جابهجایی کالا، کاهش زمان سفر، افزایش ایمنی مسیرها و تقویت جایگاه استان در شبکه ترانزیتی بینالمللی خواهد بود.
در میان پروژههای در حال اجرا، محور زاهدان ـ بیرجند از مهمترین مسیرهای ارتباطی شرق کشور به شمار میرود که سال گذشته ۲۵ کیلومتر از این محور به بهرهبرداری رسید و برای امسال نیز افتتاح ۲۵ کیلومتر دیگر برنامهریزی شده است.
همچنین در محور زاهدان ـ خاش، پس از بهرهبرداری از حدود ۴۵ کیلومتر باند دوم در سال گذشته، امسال نیز افتتاح نزدیک به ۵۰ کیلومتر دیگر هدفگذاری شده است. محورهای خاش ـ سراوان، زاهدان ـ دوستمحمد و باند دوم زاهدان ـ بم نیز از دیگر طرحهای مهمی هستند که تکمیل آنها نقش مؤثری در اتصال شرق کشور به شبکه حملونقل ملی و بینالمللی خواهد داشت.
توسعهای که هیچ مانعی متوقفش نکرد
بدون تردید، اجرای چنین پروژههایی در شرایط فعلی کار آسانی نیست؛ در حالی که محدودیت اعتبارات، افزایش قیمت مصالح، مطالبات پیمانکاران و دشواری تأمین منابع مالی در شرایط جنگی موجود، فشار مضاعفی بر روند اجرای پروژهها وارد کرده است، اما تداوم عملیات اجرایی با حمایت مدیریت ارشد استان و تلاش مجموعه راه و شهرسازی و پیمانکاران نشان میدهد که اراده برای توسعه این استان همچنان پابرجاست.
تجربه سالهای اخیر نیز ثابت کرده است که مجموعه تلاشها در استان، علاوه بر اجرای پروژههای توسعهای، در مدیریت بحران و بازگشایی سریع محورهای آسیبدیده نیز عملکرد قابلقبولی داشته و توانسته است حتی در شرایط خاص، جریان حملونقل و خدمترسانی را حفظ کند. این توان اجرایی، پشتوانهای ارزشمند برای توسعه پایدار شرق کشور است.
حقیقت آن است که آینده اقتصاد ایران از مسیر توسعه زیرساختهای حملونقل میگذرد و سیستان و بلوچستان در قلب این تحول قرار دارد. اگر قرار است بندر چابهار به قطب تجارت اقیانوسی ایران تبدیل شود و اگر هدف افزایش صادرات غیرنفتی، رونق تجارت با کشورهای همسایه، فعالسازی کریدور شرق و تبدیل ایران به چهارراه ترانزیت منطقه محقق شود، نخستین پیشنیاز آن تکمیل بزرگراههایی است که شرق کشور را به مرکز ایران و سپس به شبکه حملونقل بینالمللی متصل میکنند.
به همین دلیل، توسعه بزرگراههای سیستان و بلوچستان را نباید صرفاً در قالب آمار افتتاح چند کیلومتر جاده ارزیابی کرد. این پروژهها در حقیقت سرمایهگذاری بر آینده اقتصاد ایران، امنیت زنجیره تأمین، کاهش هزینههای لجستیک، پایداری تأمین کالاهای اساسی، افزایش درآمدهای ترانزیتی، ارتقای ایمنی سفرها، توسعه متوازن و تقویت جایگاه ژئوپلیتیکی کشور هستند.
امروز پیام پروژههای راهسازی سیستان و بلوچستان روشن است؛ توسعه حتی در سختترین شرایط نیز متوقف نشده است. جنگ بیامان دشمن، گرمای طاقتفرسا، محدودیتهای مالی و دشواریهای اقتصادی نتوانستهاند چرخ ساختوساز را از حرکت بازدارند؛ زیرا تصمیم بر آن است که جنوب شرق ایران، نه حاشیه توسعه، بلکه یکی از موتورهای پیشران اقتصاد ملی باشد؛ مسیری که از دل بزرگراههایی میگذرد که امروز در سیستان و بلوچستان در حال ساخت هستند و فردا شاهراههای تجارت، ترانزیت، امنیت اقتصادی و پیشرفت ایران خواهند بود.
بهرهبرداری از ۱۲۲ کیلومتر بزرگراه در شمال سیستان و بلوچستان تا پایان سال
مدیرکل راه و شهرسازی سیستان و بلوچستان از برنامهریزی برای بهرهبرداری از ۱۲۲ کیلومتر باند دوم و راه اصلی در محورهای شمال این استان تا پایان سال خبر داد.
مهدی پارسی با اشاره به اقدامات انجامشده در سالهای گذشته و تعهدات این ادارهکل در حوزه توسعه زیرساختهای حملونقل اظهار کرد: در سال جاری نیز اجرای پروژههای مهم احداث باند دوم و راههای اصلی در دستور کار قرار دارد که از مهمترین آنها میتوان به محورهای زاهدان ـ بیرجند، زاهدان ـ خاش، خاش ـ سراوان، زاهدان ـ دوستمحمد و زاهدان ـ بم اشاره کرد.
وی با اشاره به محدودیت منابع مالی و مطالبات پیمانکاران تصریح کرد: با وجود شرایط دشوار تأمین اعتبار، اجرای این حجم از پروژهها کار سنگین و سختی است، اما با حمایت استاندار و سایر مسئولان سیستان و بلوچستان تلاش میشود منابع مالی مورد نیاز تأمین و برنامههای اجرایی طبق زمانبندی محقق شود.
مدیرکل راه و شهرسازی شمال سیستان و بلوچستان خاطرنشان کرد: با وجود همه محدودیتها و شرایط خاص کشور، فعالیت پروژههای عمرانی متوقف نشده و پیمانکاران با تمام توان در حال اجرای طرحها هستند تا هیچ پروژهای تعطیل نشود.
وی تأکید کرد: تجربه بازگشایی سریع محورهای آسیبدیده و تداوم اجرای پروژهها، نشاندهنده آمادگی مجموعه راه و شهرسازی و پیمانکاران برای مدیریت شرایط و ادامه خدمترسانی به مردم است.